“Het is nog nooit zo goed gegaan met de zorg”

SON EN BREUGEL – Wie de krant openslaat, leest over een zorgsysteem dat vastloopt: te weinig mensen, te weinig geld. Marcel Levi kwam afgelopen zondag 11 oktober in het Dommelhuis met een ander verhaal. Rotary Son en Breugel organiseerde zijn lezing ‘Houdbaarheid van de ouderenzorg’ ten behoeve van Stichting Rouwen en Vieren Son en Breugel. Tegen een volle zaal zei Levi: “Ik kan bijna geen ziekte bedenken die we nu niet veel beter behandelen dan tien jaar geleden.”

Levi werkt nog twee dagen per week als arts in het ziekenhuis. In de spreekkamer ziet hij geen crisis, maar vooruitgang. Kinderen die doof geboren worden, kunnen dankzij een implantaat horen en spreken. Reuma gaf vroeger vaak ernstige invaliditeit en is nu meestal goed te behandelen. Bij kanker, hart- en vaatziekten en transplantaties ziet hij hetzelfde. “Voor het eerst in de geschiedenis leven mensen langer door betere geneeskunde.” Een baby die nu geboren wordt, heeft volgens hem een kans van bijna vijftig procent om honderd te worden.

Een les van de telefooncentrale

Juist dat succes zorgt voor druk op de ouderenzorg: meer mensen leven langer, vaak met chronische ziekten. De voorspelling dat straks een derde van alle werkenden in de zorg nodig is, neemt Levi met een korrel zout. Hij vergeleek het met de begintijd van de telefoon. Toen werd voorspeld dat een derde van de bevolking in telefooncentrales zou moeten werken. Toen kwam de automatische centrale.

“Zo’n voorspelling is een uitnodiging om dingen anders te doen.”

Geld: minder dramatisch dan het lijkt

Ook over de kosten was Levi nuchter. In euro’s stijgen de zorguitgaven hard. Als deel van wat we samen verdienen, liggen ze al jaren rond de twaalf à veertien procent. Zelfs in het slechtste scenario komt dat uit op zo’n achttien procent. De Verenigde Staten zitten daar al jaren boven. De grootste kostenstijger is niet de vergrijzing, maar vernieuwing: nieuwe medicijnen en behandelingen. “We willen betere zorg, en dan gaan we mopperen dat het geld kost.”

Verspilling en slimme techniek

Er valt volgens Levi wel veel winst te halen. Onderzoeken worden dubbel gedaan, controles zijn overbodig en voor hulpmiddelen betalen we de hoofdprijs. Ook de bureaucratie kost veel. Als maar tien procent van de zorgkosten verspilling is, gaat het al om meer dan tien miljard euro per jaar. Kunstmatige intelligentie kan helpen: bij het lezen van hartfilmpjes, het beoordelen van netvliesfoto’s en het voorspellen welke patiënten niet op hun afspraak komen. “Dat vervangt de dokter niet, maar geeft wel tijd terug.”

Van catenaccio naar totaalvoetbal

Zijn belangrijkste boodschap ging over hoe de zorg georganiseerd is. Een oudere met vier of vijf aandoeningen loopt nu langs evenzoveel specialisten en wachtkamers. Levi vergeleek het met catenaccio, het verdedigende Italiaanse voetbal waarin iedereen op zijn eigen plekje blijft staan. De zorg heeft volgens hem het totaalvoetbal van Rinus Michels en Johan Cruijff nodig: zorgverleners die verder kijken dan hun eigen specialisme en elkaars rol even overnemen als dat nodig is.

Wie die verandering moet maken? Niet de politiek, denkt Levi, maar de verpleegkundigen, fysiotherapeuten, artsen en andere zorgmedewerkers zelf, als ze daar de ruimte voor krijgen.

“Dan krijgen we een zorgsysteem met genoeg mensen, genoeg geld en nog betere uitkomsten voor onze patiënten.”